Klub języka polskiego dla obcokrajowców

Polski alfabet (jak większość alfabetów krajów europejskich) powstał na bazie alfabetu łacińskiego i składa się z 32 liter. 9 z nich nie znajdziemy jednak w żadnym innym alfabecie… Są to: ą, ć, ę, ł, ń ó, ś, ż, ż. I chociaż to właśnie te „szeleszczące” litery spędzają sen z powiek obcokrajowcom, Polacy mają do nich wyraźną słabość. Dowodem na to może być zorganizowany w 2010 roku ranking na najpiękniejsze polskie słowo, w którym zwyciężyło… „źdźbło”. Pod uwagę brano również „szept”, „brzdęk” i… „szeleścić”. 🙂   

Klub języka polskiego dla obcokrajowców

Obok skoków narciarskich, piłki nożnej i zdrabniania, kolejnym polskim sportem narodowym jest słowotwórstwo. 🙂 Przykładowo, z czasownika „lecieć” można stworzyć „wylecieć”, „nalecieć”, „ulecieć”, „polecieć”, „przelecieć”, „przylecieć”, etc… i wszystkie mają inne znaczenie! Jeśli byliście na naszych warsztatach slangu, to wiecie też, że słowotwórstwo ma w tej dziedzinie duże zastosowanie. 🙂   

Klub języka polskiego dla obcokrajowców

Polacy uwielbiają zdrabniać słowa: kawusia z mleczkiem, herbatka z cytrynką, 2 kilo ziemniaczków,  milusi koteczek… Uwaga! Ważna informacja dla początkujących studentów języka polskiego: również imiona można zdrabniać na wszelkie możliwe sposoby! Np. Ola, Olunia, Olusia, Oleńka lub Olka to wszystko zdrobnienia od imienia… Aleksandra. 🙂

  

Klub języka polskiego dla obcokrajowców

Pierwsze znane pełne zdanie po polsku

pochodzi z Księgi Henrykowskiej z 1270 roku i dotyczy opisu życia  codziennego w ówczesnych czasach. Mąż mówi do żony: „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj” (w wolnym tłumaczeniu: „Odpocznij Kochanie, dzisiaj ja pozmywam.”). Jest to niezaprzeczalny dowód na to, że korzenie polskiego feminizmu sięgają XIII wieku. 🙂   

Klub języka polskiego dla obcokrajowców

Język polski należy do grupy języków słowiańskich,

podobnie jak rosyjski, ukraiński, czeski czy serbski. I  chociaż między polskim, a językami naszych wschodnich i południowych sąsiadów znajdziemy wiele podobieństw, to czasami możemy natrafić na tzw. „fałszywych przyjaciół”, czyli słowa, które brzmią podobnie, ale mają zupełnie odmienne znaczenia. Przykładowo, polski „frajer” (naiwny, łatwo dający się oszukać człowiek)  ma niewiele wspólnego z czeskim „frajerem” (przystojniak, amant, chłopak). 🙂 Uwaga-uwaga! Fałszywych przyjaciół znajdziemy też w niesłowiańskich językach, np. angielskie „ordinary” (pl. zwyczajny) brzmi podobnie do polskiego „ordynarny”, które oznacza „wulgarny”. 🙂   

Klub języka polskiego dla obcokrajowców

Na całym świecie po polsku mówi około… 50 mln ludzi!

Oczywiście większość z nich mieszka w Polsce, ale duże polskojęzyczne społeczności znajdziemy również m.in. w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Izraelu, Argentynie, Brazylii i Białorusi. Z osobami mówiącymi po polsku możemy też spotkać się w Danii, Estonii, Serbii czy… Nowej Zelandii. 🙂

ŹRÓDŁO:https://pl.pinterest.com/pin/197454764893417777/

Klub języka polskiego dla obcokrajowców

Ciekawostki językowe z języka polskiego – „Pisać na Berdyczów”

Czy wiesz, że…

kiedyś powszechne, a dziś nieco zapomniane powiedzenie: pisać na Berdyczów, ma pochodzenie wywodzone na wiele sprzecznych sposobów? W zasadzie każdy językoznawca ma własną teorię. Otóż Kopaliński uważał, że (zapewne) poczta w Berdyczowie źle działała. M. Malinowski jest pewny, że to sprawka kupców, którzy często na jarmarki do Berdyczowa zjeżdżając, podawali tamtejszy tymczasowy adres, a potem, wyjechawszy, listów nie odbierali. Na tym tle najbardziej wiarygodne jest wyjaśnienie Brücknera (kategorycznie twierdzi on, że „inne są mylne” – ha, widocznie i przed nim było ich dużo!) wywodzące ów Berdyczów z późniejszej przeróbki Berdechowa, które w literaturze baroku (kilka cytowań!) było biedną, jedyną pozostałą utracjuszowi niedochodową wioską – bo tenże resztę majątku dawno w karty przegrał – wobec czego jego długi stały się nieściągalne.

za: W. Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury (Warszawa 1985)

Obcy język polski (http://obcyjezykpolski.pl/pisz-na-berdyczow/)

Brückner, Język Wacława Potockiego…

Ciekawostki językowe z języka polskiego – GWARY

Z pewnością wiesz, że…

istnieją rozliczne gwary. Na pewno spotkałeś się z którąś z nich: śląską, warszawską, kaszubską (niektórzy uważają ją za osobny język) czy inną regionalną. Znane są słowniki gwar, drukowane od kilku wieków. W 1912 r. ukazał się w Krakowie słownik Gwara złodziejska z r. około 1840. W tym samym czasie opublikowano Słowniczek gwary partyjnej w Królestwie. W tym (!) słowniku znajdziemy gwarowe nazwy różnych więzień wraz z wyjaśnieniami, skąd się wzięły – Arsenał, Pawiak, Serbia, Mokotów (Warszawa), Bastion, Pod Telegrafem (Kraków), Brygidki (Lwów)…

Ciekawostki językowe z języka polskiego – żeńska wersja nazwisk

Na pewno znasz…

żeńską wersję nazwisk typu Słodki (Słodka), Czarny (Czarna). Jednak w roku 1916 żona pana o nazwisku Koza to Kozina, a Sikora – Sikorzyna. Dziś tak nie jest – tak nazywane żony poczułyby się obrażone (kozina to… mięso z kozy). Wtedy doradzano, że jeśli kogoś Słodka czy Czarna razi, to może mówić Słodkowa i Czarnowa.

Razi!? Dziś właśnie SłodkowaCzarnowa rażą. Nazwisko odmężowskie w wersji dzierżawczej wielu kobietom oglądającym Opowieść podręcznej (serial [2017] na podstawie powieści M. Atwood [1985], także film [1990]) kojarzy się z nieakceptowalną dominacją męską graniczącą z niewolnictwem kobiet. O, tempora! O, mores! (Cicero: „Co za czasy! Cóż za obyczaje!”).

za: redakcja, Język Polski, rocznik III (1916)

Ciekawostki językowe z języka polskiego – PRZYMIOTNIK NIKCZEMNY

Czy wiesz, że…

przymiotnik nikczemny pochodzi od niczego (czyli od nic)? Powiedzieć o kimś niczemny (bo tak zapisywano to 400 lat temu) znaczyło, że ‘jest niczym’, czyli, jak mówiono dawniej, niczem. „Niczemny król niczemnymludziom wolność daje” (M. Bielski, 1551 r.). To przysłowie wciąż jest aktualne – im mniej wart (nikczemny) polityk, tym większe podarki (nikczemnym) ludziom obiecuje i czasem, niestety (bo nie ze swego), rozdaje.

I dziś niekiedy (a przed 100 laty nagminnie) przymiotnik nikczemny, oprócz (pejoratywnej) oceny moralnej, jest stosowany w znaczeniu ’błahy, lichy, mały‘ – „tak mały, że aż nic”. O ludziach niskich mawia się nikczemnego wzrostunikczemnej posturyMałość i nikczemność od wieków są ze sobą w ścisłym, językowym związku.

za: A. Brückner, Język Wacława Potockiego…