KURS JĘZYKA POLSKIEGO DLA OBCOKRAJOWCÓW

Na naszych kursie używamy podręczników START

Seria START to dwa podręczniki do nauki języka polskiego dla początkujących, zakładające pracę metodą bezpośrednią już od pierwszej lekcji w celu zachęcenia uczniów do pełnego otwarcia się na komunikację w języku polskim. Podręcznikom START towarzyszy materiał audio, który daje uczniowi możliwość oswojenia się z językiem w codziennych sytuacjach komunikacyjnych i pozwala rozwinąć kompetencję rozumienia języka mówionego.

Metoda podręczników START:
Zróżnicowanie metod nauczania języków opiera się na czterech głównych elementach: roli języka ojczystego, stosunku do nauczania gramatyki, przyjętych zasadach nauczania oraz stosowanych technikach nauczania.

Metoda przyjęta w podręcznikach START zakłada:

  • wyeliminowanie języka ojczystego ucznia,
  • precyzyjny dobór materiału i staranne jego uszeregowanie,
  • wykorzystanie kontekstu jako pomocy w zrozumieniu wypowiedzi,
  • rezygnację z komentarzy gramatycznych i językowej analizy materiału,
  • ekspozycję na działanie danych językowych służącą samodzielnemu odkrywaniu reguł,
  • wielokrotne powtarzanie w celu wyrobienia nawyku językowego,
  • wyeliminowanie stresu towarzyszącego nauce i tworzenie komfortowych warunków do efektywnej nauki.

Przygotowując nasz materiał, kierowałyśmy się zasadą, że zadaniem lektora nie jest sama prezentacja struktur języka, lecz takie przeprowadzenie lekcji, aby nauczyć danego materiału i utrwalić wszystkie wprowadzane konstrukcje.

Odbiorcy podręcznika:
Podręcznik START 1 przeznaczony jest do nauki osób dorosłych. Doświadczenie w pracy z cudzoziemcami pozwoliło autorom podręcznika sformułować wnioski dotyczące ich potrzeb i oczekiwań wobec kursów języka polskiego zarówno w aspekcie organizacyjnym, jak i merytorycznym.

Najczęstsze postulaty to:

  • maksymalna orientacja na rzeczywiste potrzeby komunikacyjne,
  • dobór materiału leksykalnego i gramatycznego dostosowany do potrzeb i możliwości
    na najniższym poziomie zaawansowania,
  • systematyczny rozwój wszystkich sprawności,
  • dostateczna liczba ćwiczeń dla poszczególnych sprawności,
  • intensywny trening fonetyczny,
  • potrzeba nauki w oparciu o jeden kompletny materiał. Warto podkreślić, że dobrze skonstruowany podręcznik ułatwia pracę także nauczycielowi, oszczędza jego czas i pozwala urozmaicić prowadzone lekcje.

Wracając do odbiorców podręcznika – pisząc go dla osób dorosłych, autorzy wzięli pod uwagę dobrodziejstwa i trudności wiążące się z takimi studentami. Ich zdaniem tym, co charakteryzuje dorosłych, jest przede wszystkim silna motywacja do nauki języka, która z jednej strony pozytywnie wpływa na sam proces nauki, z drugiej jednak jest dodatkowym obciążeniem dla nauczyciela, który musi dołożyć wszelkich starań, aby nie tylko jej nie zaprzepaścić, lecz także w miarę możliwości ją zwiększać.

Mając to na uwadze, autorzy starali się, po pierwsze, bardzo starannie ułożyć materiał i stopniować trudności tak, aby opanowanie kolejnych partii było łatwe i przynosiło gratyfikację w formie bardzo konkretnych sprawności komunikacyjnych; po drugie, w miarę możliwości ułatwić uczniom samodzielne odkrywanie reguł rządzących językiem. Te dwa zabiegi przyczyniły się do tego, że kurs polskiego utrzymuje motywacje w jego trakcie oraz satysfakcję z nauki języka na wysokim poziomie.

Autorzy są świadomi, że obok korzyści z nauczania dorosłych istnieje niestety również wiele trudności i przeszkód, które muszą wziąć pod uwagę, konstruując ten materiał. Są to między innymi: nieregularność uczestnictwa w zajęciach, brak czasu na naukę własną, utrwalone przyzwyczajenia, określone oczekiwania odnośnie technik nauczania, obawa przed śmiesznością i lęk przed krytyką.

Jak próbujemy temu zaradzić? Przede wszystkim proponujemy wiele ćwiczeń automatyzujących, umożliwiających dokładne opanowanie zarówno słownictwa, jak i każdej nowej konstrukcji – dzieje się to na lekcji, pod kontrolą nauczyciela. Poza tym w Zeszycie Lektora znajdują się uzupełniające gry i ćwiczenia dopasowane do konkretnych lekcji, dwie duże sekcje powtórzeniowe oraz dwa testy.

Jeśli chodzi o opanowanie lęku przed używaniem języka, podobnie jak w kwestii utrzymywania wysokiej motywacji do nauki, kluczowe wydaje się staranne stopniowanie trudności i stwarzanie sytuacji, w których uczeń jest w stanie odkryć regułę rządzącą językiem oraz zastosować zdobyte umiejętności, budując samodzielnie strukturę analogiczną do poznanej na lekcji, wypełnioną własnymi treściami, co buduje poczucie sukcesu w nauce.

Wprowadzanie zagadnień gramatycznych
Wprowadzając nowe struktury językowe, autorzy starali się robić to według ustalonego schematu, złożonego z następujących etapów: kontekstualizacji, prezentacji, samodzielnego odkrywania reguł, automatyzacji, testowania oraz posługiwania się osobistymi przykładami.

Ćwiczenia automatyzujące
Aby wykształcić u studenta nawykowe opanowanie tworzenia danej struktury i manipulowania nią, zarówno w podręczniku, jak i w Zeszycie Lektora autorzy proponują duży wybór prostych ćwiczeń automatyzujących, które lokalizują między wprowadzeniem materiału a samodzielnym ćwiczeniem. Chodzi tu o ćwiczenie poszczególnych struktur składniowych i fleksyjnych, które polega na ciągłym powtarzaniu tego samego wzorca i wypełnianiu go za każdym razem inną treścią leksykalną. Ważne jest to, że w czasie takich ćwiczeń jednocześnie ćwiczymy i kontrolujemy – nauczyciel kładzie duży nacisk na poprawność wypowiedzi studenta, poprawiając starannie wszystkie pojawiające się błędy.

Ćwiczenia kontrastujące
Trudniejszym etapem jest wykonanie ćwiczeń kontrastujących – uczeń jest zmuszony do dokonania wyboru między ćwiczoną strukturą a jakąś inną lub kilkoma innymi, uprzednio już wyćwiczonymi, z którymi można ją najłatwiej pomylić. Zadanie tego rodzaju spełnia bardzo ważną funkcję, bo służy powracaniu do przećwiczonego materiału, a zarazem stanowi uzupełnienie procesu przyswajania nowej konstrukcji. Ćwiczenie jakiegoś elementu w izolacji nie jest tak ważne, jak ćwiczenie tego samego elementu poprzez zestawienie go z innymi i zmuszenie ucznia do dokonania wyboru.

Materiały audio
Podstawą doboru materiałów audio jest praktyczny charakter ćwiczeń na rozumienie ze słuchu.
Przygotowując materiały audio, autorzy przyjęli następujące założenia:

  • poziom materiałów jest adekwatny do poziomu nauki,
  • słuchanie ma charakter selektywny,
  • zadania ucznia zostają bardzo dokładnie określone przed rozpoczęciem słuchania,
  • sprawdzając rozumienie ze słuchu, koncentrujemy się tylko na tej umiejętności,
  • rezygnujemy z globalnego tłumaczenia i wyjaśniania materiału.

Stosujemy zróżnicowane techniki rozwijania sprawności rozumienia ze słuchu: wprowadzamy ćwiczenia poprzedzające słuchanie, ćwiczenia towarzyszące i następujące po usłyszeniu tekstu, maksymalnie oswajając ucznia z tekstem słuchanym.

Podręczniki START jako podręczniki kursowe:
Kompletność umiejętności i sprawności językowych
Rozwój wymowy, pisowni, słownictwa, gramatyki
Rozwój mówienia, rozumienia, czytania i pisania
Możliwość powtarzania, utrwalania, kontroli i oceny materiału i sprawności

Przydatność w nauce własnej ucznia
Praca domowa, samodzielne powtórki, samodzielna praca w przypadku nieobecności na kursie grupowym – atrakcyjna szata vs. przejrzystość, dodatkowe ćwiczenia, klucz, transkrypcja.

Łatwość stosowania przez nauczyciela
Książka nauczyciela, materiały audio, testy, dodatkowe ćwiczenia, praktyczne rozplanowanie podręcznika, krótkie jednostki lub moduły, urozmaicone ćwiczenia